Wat betekent het om op een theaterscène de wet te schenden? Deze vraag staat centraal in een onderzoek van het moderne theater dat aanvangt bij de avant-garde, maar ook het hedendaagse, iconoclastische werk van de Socìetas Raffaello Sanzio bespreekt.

Voor de historische avant-garde kon kunst de toegangspoort vormen tot een nieuwe, bevrijde werkelijkheid. Maar dan moest de oude werkelijkheid eerst helemaal worden afgebroken. Wie zich voorneemt om élke wet te schenden, dient tenslotte ook te breken met het eigen voornemen. Consequent doorgedacht eindigt de avant-garde op ontmoediging en zelfsabotage. De Franse regisseur Antonin Artaud heeft het concept van zo’n antitheater op de meest verregaande en verbijsterende manier uitgewerkt.

Een nauwgezette verkenning van Artauds werk, met nadruk op het eigenlijke theatrale oeuvre, toont aan dat deze paradox niet noodzakelijk naar een dood punt leidt. Veralgemeende transgressie voert naar een theater dat eerder tot de filosofie behoort, dan tot de kunst zelf. Artaud heeft het ons mogelijk gemaakt, om te bedenken dat het eeuwenoude fenomeen kunst op een dag uitgestorven zou kunnen zijn, en in iets heel anders getransformeerd. Men beleeft de teksten van Artaud als een dier dat naar zijn eigen fossiel kijkt.

Thomas Crombez (1978) is als onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen verbonden, waar hij lessen verzorgt in toneelgeschiedenis en kunsttheorie.